همه مزایا و معایب لیگ 16 تیمی و 18 تیمی

به گزارش خبرنگار سرویس ورزشی" ندای انقلاب" ، بر اساس مصوبه ای که هیات رئیسه فدراسیون فوتبال در سال ۹۰ تصویب کرد، مقرر شد سیزدهمین دوره لیگ برتر با ۱۶ تیم برگزار شود. همان زمان نظرات مختلفی درباره ۱۶ یا ۱۸ تیمی شدن لیگ مطرح شد اما هر چه به پایان لیگ دوازدهم نزدیک شدیم این نظرات بیشتر اعلام شد و اکنون که در هفته های پایانی هستیم آرای مثبت و منفی بیش از گذشته مطرح می شوند. 

عده ای با دلایلی که می آورند معتقدند لیگ برتر همچنان باید ۱۸ تیمی بماند و عده ای هم بر این عقیده هستند که ۱۶ تیمی شدن آن به سود فوتبال ایران است. 

در میان این آرا و نظرات که در قالب مصاحبه، نامه به مسئولان فدراسیون و ... مطرح شده؛ باشگاه ها و افرادی نظر دادند که ۱۸ تیمی شدن لیگ، به طور مستقیم در سقوط نکردن تیم هایشان به لیگ دسته یک تاثیرگذار است که البته عکس این موضوع هم وجود دارد. افرادی بر پایه اینکه نظراتشان می تواند به فوتبال کمک کند، بدون اینکه نفع یا ضرری متوجه شان باشد، نظرات خود را اعلام کرده اند. از همین رو دلایل این افراد قابل تامل است و با بررسی آنها می توان به دید مناسبی دست پیدا کرد. 

در این گزارش سعی شده دلایلی که در اثبات مفید بودن لیگ ۱۸ تیمی مطرح شده مورد بررسی قرار بگیرد و بررسی شود که سود ۱۸ تیمی ماندن لیگ برتر تا چه اندازه بیشتر ضررهایش است. 

*کاهش تعداد مسابقات منجر به کاهش تعداد تماشاگران می شود و در نتیجه با کم شدن ساعات حضور جوانان در ورزشگاه خطر گرایش به تفریحات ناسالم بیشتر می شود. 

کاهش تعداد تماشاگران را نمی توان معلولی از کاهش تعداد بازی های لیگ دانست چرا که در کشور ما ورزش های دیگری مانند والیبال، بسکتبال و ... برگزار می شوند و باید مردم را برای دیدن این ورزش ها نیز تشویق کرد.
 
ضمن اینکه در حال حاضر از طرفی در ورزشگاه ها شاهد بسیاری از ناهنجاری ها هستیم که روز به روز بیشتر هم می شوند و اگر بخواهیم ریشه یابی کنیم متوجه می شویم به هیچ عنوان نمی توان گفت هر چقدر جوانان بیشتر به ورزشگاه بیایند از گرایش آنها به تفریحات ناسالم کمتر می شود چه بسا فضای فعلی ورزشگاه های ما تاثیرات منفی زیادی روی تربیت نوجوانانی خواهد داشت که پا به ورزشگاه می گذارند.
 
با رصد کردن رفتار تماشاگران در یک دیدار -به عنوان مثال دربی پایتخت- به خوبی می توان به این موضوع پی برد. اگر از طرفی دیگر نگاه کنیم حتی می توان گفت که ورزشگاه ها عامل تشدید کننده ناهنجاری های برگرفته از جامعه هستند و شاید فشردگی بازی ها و رفتارهایی که به دلیل حساسیت های موجود، ایجاد شده؛ روی رفتار تماشاگران بی تاثیر نباشد. 

*کاهش میزان مسابقات منجر به کاهش تفریح جوانان و گرایش آنها به جرم و بزهکاری می شود 

نمی توان رابطه معناداری میان تعداد تیم های لیگ و رفتار تماشاگران تعیین کرد. در واقع جرم، بزهکاری، ناهنجاری و ... از عوامل اجتماعی هستند که در هر جایی می توانند رخ دهند. ورزشگاه ها نیز می توانند بستری برای بروز بخشی از این ناهنجاری ها باشند و نمونه بارز آن هم فضای فعلی ورزشگاه های کشور است که از نظر فرهنگی و اخلاقی مشکلات عدیده ای دارند. 

یادداشت ها و گزارش های مختلفی که در این رابطه نوشته می شود را می توان شاهدی بر همین موضوع دانست. 

*کاهش تعداد تیم ها باعث کاهش شادابی و نشاط می شود 

باید گفت که این مسئله هم ارتباط مستقیم و معناداری با تعداد تیم های لیگ برتر ندارد و به میزان علاقه مردم به فوتبال بستگی دارد. این علاقه مندی معلولی از کیفیت فوتبال ایران است نه کمیت آن. به همین دلیل است که می بینیم مردم ایران حتی نسبت به فوتبال ملی علاقه مندی لازم را ندارند. 

بنابراین اگر فوتبال ایران ساختارمند شود و تیم ها با کیفیت بهتر و در شرایط مناسب تر بازی کنند خواهیم دید که شادابی و نشاط ناشی از فوتبال بینندگان بیشتری را به خود می کشاند. در چنین حالتی این شادابی و نشاط را در لیگ، با هر تعداد تیمی که برگزار شود می توان مشاهده کرد.
 
اگر کیفیت بالاتر برود دیدارهای دسته های پایین تر هم برای مردم جذاب می شود و این تیم ها همانند کشورهایی که در فوتبال حرف برای گفتن دارند برای مردم شهرشان مهم می شوند. درحالی که در همین لیگ ۱۸ تیمی هم شاهد بازی های بی کیفیتی هستیم که افراد زیادی تمایل به دیدن آن ندارند. 

*کاهش تعداد تیم ها باعث می شود ۶۶ بازی از مجموع بازی های لیگ برتر کم شود 

این مورد یکی از دلایلی است که برای ۱۸ تیی ماندن لیگ برتر مطرح می شود و تا حدودی قابل قبول است زیرا کاهش ۶۶ بازی در طول فصل تعداد قابل توجهی است. باید به این مسئله هم توجه کرد که کاهش تعداد تیم ها این امکان را می دهد که جام حذفی سر و شکلی مناسب پیدا کند. هر چند در این حالت باز هم نمی توان جای خالی ۶۶ بازی را پر کرد. 

*کاهش ۶۶ بازی از کل مسابقات باعث کم شدن شمار تماشاگران می شود. 

این موضوع درست است که هر چه تعداد بازی ها بیشتر باشد تعداد تماشاگران هم بیشتر خواهد شد اما باید دید با کم شدن تعداد بازی ها چه تیم هایی از کم شدن تماشاگران ضرر می کنند؟ آیا در لیگی که بازی تیم صدرنشین آن اغلب با حضور حدود ۱۰ هزار نفر برگزار می شود باید نگران کاهش تماشاگران بود و یا از کاهش بازی تیم هایی که جمع کل تماشاگرانشان در طول یک فصل به همین ۱۰ هزار نفر هم نمی رسد باید احساس خطر کرد؟ 

در همین لیگی که با ۱۸ تیم برگزار می شود یکی از پرسش های رایج این است که چرا تماشاگران کمتری نسبت به گذشته به ورزشگاه می آیند. میزان حضور تماشاگران در ورزشگاه به عواملی فراتر از تعداد تیم ها بستگی دارد. کیفیت بازی ها و بهای بلیت ها از جمله آنها است. بنابراین کم شدن ۲ تیم تاثیر چندان فاحشی در میزان تماشاگران نخواهد داشت. 

*کاهش میزان حق پخش تلویزیونی 

حق پخش تلویزیونی همیشه از دغدغه های فوتبال ایران بوده و معمولا پیش از آغاز هر فصل همه از این صحبت می کنند که باید حق پخش به صورت عادلانه به فوتبال برسد و در غیر این صورت اجازه پخش مستقیم بازی ها داده نمی شود اما هیچ گاه این وعده عملی نشد و باز هم صدا و سیما، بازی ها را با همان مبلغی که کمتر از قیمت واقعی بود خریداری کرد. 

بنابراین کسر قیمت ۳۴ بازی برای هر تیم در طول یک فصل از کل بازی ها را نمی توان دلیلی برای ۱۸ تیمی ماندن لیگ خواند. اگر فوتبال ایران بتواند حق پخش واقعی خودش را بگیرد حتی در صورت برگزاری لیگ با بازی های به مراتب کمتر هم می تواند مبلغی بسیار بیشتر از مبلغ کل حق پخش بازی ها در لیگی ۱۸ تیمی را دریافت کند. 


*کاهش جذابیت لیگ برتر برای اسپانسرها و کاهش رغبت اسپانسرها و بخش خصوصی برای سرمایه گذاری در لیگ برتر 

در حال حاضر که لیگ برتر با ۱۸ تیم در حال برگزاری است، بعضی از تیم های لیگ برتری به خاطر اینکه طرفداران زیادی ندارد و چندان به چشم نمی آیند جاذبه ای برای اسپانسرها ندارند تا آنها بخواهند برای تبلیغ روی پیراهن این تیم ها هزینه زیادی انجام دهند.
 
از طرف دیگر با ۱۶ تیمی شدن لیگ، تنها دو تیم از میان انتخاب های پیش روی اسپانسرها کاسته می شود. بنابراین اگر فرض کنیم کاهش تعداد تیم ها تاثیر زیادی در بحث اسپانسر دارد، این تاثیر به سود باشگاه ها است. 

در این صورت به دلیل کم شدن تیم ها تعداد اسپانسرها نسبت به تعداد تیم ها بیشتر می شوند و در این شرایط این باشگاه ها هستند که قدرت انتخاب بیشتری برای جذب اسپانسر دارند و در نتیجه قدرت چانه زنی شان نسبت به گذشته بیشتر خواهد شد و در پی افزایش قدرت چانه زنی باشگاه ها می توانند با قیمت بیشتری نسبت به گذشته با اسپانسرها قرارداد ببندند. 

*کاهش میزان اخبار رسانه ای 

در صورتی که ۱۶ تیمی شدن لیگ برتر باعث کاهش اخبار رسانه ای شود باید از این تصمیم حمایت کرد چرا که امروزه بسیاری از رسانه های ورزشی درگیر اتفاقات کوچکی هستند که پرداختن به آنها کمکی به فوتبال کشور نمی کند.
 
در واقع در چنین شرایطی رویکرد رسانه های ورزشی ما تنها رویدادمدار(1) و معطوف به اخباری است که گاهی رسانه های ورزشی را متهم به رسانه های به اصطلاح" زرد" می کند و در این میان رویکرد فرایندمدار (2)مغفول واقع می شود. 

این روزمره گی که امروزه رسانه های ما دچار آن هستند باعث می شود تا بیشتر به اتفاقاتی همچون دعوای مدیران، مربیان و بازیکنان پرداخته شود و از پرداختن به مشکلاتی که باعث افت فوتبال ایران شده غافل بمانند. رسانه ها صرفا به پوشش صحبت های این افراد علیه یکدیگر مشغول می شوند در حالی که پیدا کردن دلایل این تشنج ها کمک بیشتری به فوتبال ایران می کند.

*کاهش تعداد جلسات تمرینی 

بازیکنان در شرایط مسابقه و تمرین زیاد، می توانند آمادگی لازم را پیدا کنند. هر تیم به طور میانگین برای هر دیدار خود در لیگ ۳ جلسه تمرینی دارد. بنابراین در طول لیگ هر تیم ۱۰۲ جلسه تمرین می کند و در صورتی که بخواهیم این تعداد را برای لیگ ۱۶ تیمی حساب کنیم، هر تیم در طول فصل ۴ بازی کمتر انجام می دهد و از همین رو هر تیم در طول فصل ۱۲ جلسه کمتر تمرین خواهد کرد.
 
البته نباید از این نکته گذشت که در حال حاضر بسیاری از تیم ها گله مند هستند که پیش از هر دیدار زمان کافی برای تمرینات تاکتیکی ندارند و همچنین با توجه به محدودیت هایی مانند نبود پرواز به موقع به شهرهای دیگر برای انجام بازی و شرایط آب و هوایی، بارها اتفاق می افتد بعضی از تیم ها همین ۳ جلسه تمرین را هم نمی توانند برگزار کنند. 

از همین رو می توان گفت با داشتن ۱۲ جلسه تمرینی بیشتر در طول فصل، تیم ها می توانند از نظر تاکتیکی برنامه های مفیدتری را مدنظر قرار دهند. در واقع می توان نتیجه گرفت که با کاهش تیم های لیگ برتر نه تنها تعداد جلسات تمرینی کاهش نمی یابد بلکه در این شرایط تیم ها تقریبا به اندازه نیاز تمرین می کنند. 

*افزایش هزینه نگهداری بازیکن 

تاریخ آغاز و پایان لیگ سیزدهم مانند فصل دوازدهم خواهد بود. بنابراین تیم ها با توجه به همان زمان قبلی برای تیم های خود باید برنامه ریزی می کنند و هزینه نگهداری بازیکن چندان تغییری نخواهد کرد. 

*افزایش هزینه نگهداری ورزشگاه ها 

هر ورزشگاه تنها ۴ بار کمتر از فصل گذشته مورد استفاده قرار می گیرد و اگر تعداد روزها را حساب کنیم در مجموع هر ورزشگاه یک ماه کمتر نسبت به گذشته مورد استفاده قرار می گیرد.
 
از طرف دیگر برخی ورزشگاه ها مانند آزادی که بازی های زیادی در طول یک فصل در آنها برگزار می شود و چمن آن فشار زیادی را تحمل می کند می توانند زمان بیشتری برای بازیابی کیفیت قبلی خود داشته باشند.
 
*ورزشگا ه هایی که به لطف برگزاری بازی ها رونق گرفته اند و توانسته اند مورد تایید AFC قرار بگیرند به نابودی کشیده می شوند 

اینکه ما به فکر فوتبال خودمان نیستیم و تنها براساس نظارتی که AFC روی باشگاه های لیگ برتری دارد امکانات آنها پیشرفت می کند دلیلی نیست تا بخواهیم باشگاه هایی که از این طریق امکاناتشان پیشرفت کرده را در لیگ حفظ کنیم. 

در این مورد ایراد از خودمان است که اراده لازم برای پیشرفت فوتبالمان نداریم. اگر واقعا بخواهیم به فکر پیشرفت فوتبال باشیم باید مسئولان داخلی شرایطی را ایجاد کنند تا تیم های لیگ برتری و دسته های پایین تر مجاب شوند امکاناتشان را افزایش دهند.
 
در این شرایط تمام باشگاه ها و ورزشگاه ها رصد می شوند و دیگر نیازی نداریم که تحت فشاری بیرونی به فکر وضعیت باشگاه هایمان باشیم. اگر این نظارت داخلی باشد نه تنها استادیوم های مورد تایید AFC به نابودی کشیده نمی شود بلکه می توانند با حفظ شرایط فعلی، حتی در لیگ یک بهتر از گذشته هم بشوند. 

*خارج ماندن ۴۲ بازیکن از چرخه حضور در لیگ برتر 

در صورت ۱۶ تیمی شدن لیگ، ۴۲ بازیکن از میان تمام بازیکنان حاضر در لیگ کاسته می شود. باید قبول کرد بسیاری از بازیکنان حاضر در تیم های ما کیفییت لازم برای حضور در لیگ برتر را ندارند و در صورتی که دو تیم بیشتر از گذشته به دسته یک سقوط کنند از میان ۴۲ بازیکن آنها تعدادی که شرایط خوبی داشته باشند می توانند در تیم های دیگر جایگزین بازیکنانی شوند که کیفیت آنها به اندازه حضور در لیگ یک است.
 
با این کار به نوعی بازیکنان لیگ غربال می شوند. از طرفی بر اساس قانون عرضه تفاضا به صورت خودکار قیمت بازیکنان هم تا حدودی به همان قیمت واقعی شان برمی گردد. 

*بسیاری از تیم های دسته یکی امکانات لازم برای فرستادن تیمی که بتواند در لیگ برتر ماندگار شود را ندارند و بهتر است تیم هایی که امکانات لازم را دارند در لیگ بمانند. 

ما تیم هایی داریم که در لیگ برتر حضور دارند و در رده های بالایی و میانی جدول هم قرار دارند اما باز هم امکانات لازم را ندارد بنابراین باید برنامه دیگری ترتیب داد تا تمام تیم ها از نظر امکانات به سطح استاندارد برسند نه اینکه بگوییم یک تیم صرفا به خاطر داشتن امکانات نسبتا مناسب شایستگی حضور در لیگ برتر را دارد.
 
اگر تیمی امکانات لازم را دارد ولی به لیگ یک سقوط می کند نشان دهنده برنامه ریزی اشتباه آن است و باید این برنامه اصلاح شود از همین رو سقوط این تیم ها به لیگ پایین تر و بازگشت دوباره آنها در صورت اصلاح وضعیت خود بسیار بیشتر از به هر قیمتی در لیگ بودنشان می تواند به خود آنها و در نهایت به کیفیت لیگ ما کمک کند. 

اگر می بینیم در حال حاضر تیم هایی مانند ذوب آهن، پیکان و صنعت نفت آبادان سقوط می کنند در حالی که از نظر سخت افزاری و امکانات نسبت به بسیاری از تیم های ما وضعیت بهتری دارند، دلیلی نیست که به خاطر آن از تعداد تیم ها نکاهیم تا برخی از آنها در لیگ باقی بمانند.
 
*وسعت ایران زیاد است و این امر می طلبد تا بیشتر از ۱۸ تیم در لیگ شرکت داشته باشند. 

اگر از نظر وسعت و جغرافیای کشور نگاه کنیم باید گفت که از این نظر لیگ ایران این پتانسیل را دارد که بیشتر از ۱۸ تیم برگزار شود اما همه اینها نیازمند یک ساختار مناسب است. در فوتبال ایران ابتدا باید زیرساخت ها فراهم شود و پس از آن به فکر تعداد تیم ها بود. 

در صورتی که تمام زیر ساخت ها فراهم باشد؛ مانند بسیاری از کشورهای دیگر که فوتبالشان پیشرفت کرده است تیم های ما هم با یک برنامه اصولی و با زیرساختی کاملا مناسب به سمت کسب موفقیت قدم برمی دارند و آن زمان است که حتی می توان از ۱۸ یا ۲۰ تیمی شدن لیگ صحبت کرد. 

به گزارش ندای انقلاب اینها بخشی از دلایلی است که در چند وقت اخیر به عنوان تبعات ۱۶ تیمی شدن لیگ مطرح شده است. هر چند هر کدام از این دلایل جای بحث بسیار بیشتری دارند اما سعی شد تا به صورت کلی هر کدام از آنها بررسی شود. با همین بررسی اجمالی می توان نتیجه گرفت که اگر بخواهیم تنها معطوف به این موضوع بشویم که لیگ برتر با چند تیم برگزار شود، ۱۶ تیمی بودن آن در حال حاضر معقولانه به نظر می رسد.
 
این اما در حالی است که ۱۶ تیمی شدن لیگ تنها در شرایط فعلی صحیح است و در ادامه باید به زیرساخت ها توجه زیادی شود و شرایط به گونه ای پیش برود تا در آینده بتوانیم لیگی با ۲۰ تیم و یا حتی بیشتر داشته باشیم. البته لیگی که هم از نظر کیفی و هم کمی سطح بالایی داشته باشد. 

نوشته شده توسط: محمد قاسمی
۱*- اخباری که به یک رویداد مشخص و معین مربوط می شوند و آثار دراز مدتی نداشته و با پخش خبر از بین می روند. اخباری که تاریخ مصرف دارند.
۲*- اخباری که از یک رویداد نشات می گیرند اما پس از انتشار از بین نمی روند و قابلیت پیگیری